Hoa Kỳ tăng cường đối đầu với Tòa án Hình sự Quốc tế: Lo ngại về chủ quyền

Hoa Kỳ đang chuẩn bị các biện pháp trừng phạt mới và kêu gọi các quốc gia thành viên rút khỏi Tòa án Hình sự Quốc tế (ICC), đánh dấu sự leo thang căng thẳng trong mối quan hệ vốn đã phức tạp giữa Washington và cơ quan tư pháp quốc tế này. Động thái này diễn ra trong bối cảnh ICC tiếp tục các cuộc điều tra nhạy cảm, đặc biệt liên quan đến đồng minh của Mỹ là Israel.

Washington tăng cường các biện pháp đối phó

Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ đang lên kế hoạch cho một chiến dịch ngoại giao sâu rộng nhằm cô lập Tòa án Hình sự Quốc tế, có trụ sở tại La Haye, Hà Lan. Theo các quan chức Mỹ, chiến dịch này bao gồm việc cân nhắc áp đặt lệnh cấm đi lại, thu hồi thị thực và tăng cường các biện pháp trừng phạt đối với ICC cùng các tổ chức liên kết. Một quan chức Mỹ giấu tên khẳng định rằng "không có lựa chọn ngoại giao nào bị loại trừ trong chiến dịch nhằm tháo gỡ mối đe dọa mà ICC đặt ra đối với người Mỹ".

Mối lo ngại về chủ quyền và "cuộc chiến" pháp lý

Thượng nghị sĩ Marco Rubio đã bày tỏ quan điểm mạnh mẽ, cho rằng Tòa án Hình sự Quốc tế đang trở thành "mối đe dọa ngày càng tăng đối với hệ thống chính trị và pháp lý của Mỹ". Ông cáo buộc ICC và các đồng minh của mình đang tiến hành "một cuộc chiến chống lại đất nước chúng ta, không phải bằng đạn hay tên lửa, mà bằng các quy chế, hiệp ước và sức mạnh của cái gọi là 'luật pháp quốc tế'". Nỗi lo sợ chính của các nhà hoạch định chính sách Mỹ là việc các quan chức nước này có thể bị truy tố bởi các thẩm phán nước ngoài. Thượng nghị sĩ Rubio cảnh báo: "Nếu chúng ta khoanh tay đứng nhìn, tất cả chúng ta sẽ phải chịu sự phán xét của các thẩm phán nước ngoài cách xa hàng ngàn cây số". Hiện tại, một số thẩm phán ICC, bao gồm cả công tố viên trưởng, đã phải chịu các lệnh trừng phạt của Mỹ, hạn chế việc đi lại và một số giao dịch tài chính của họ.

Bối cảnh các cuộc điều tra của ICC

Các biện pháp cứng rắn từ phía Hoa Kỳ chủ yếu xuất phát từ các cuộc điều tra của ICC liên quan đến Israel, một đồng minh thân cận của Washington. Cụ thể, vào năm 2024, Tòa án đã ban hành lệnh bắt giữ đối với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu. Đây là một động thái gây chấn động, làm dấy lên làn sóng phản đối mạnh mẽ từ Israel và Hoa Kỳ. Tòa án Hình sự Quốc tế được thành lập vào năm 2002 với sứ mệnh truy tố những cá nhân bị cáo buộc phạm tội ác chiến tranh, tội ác chống lại loài người hoặc tội diệt chủng. Tuy nhiên, Hoa Kỳ và Israel không phải là các bên tham gia Quy chế Rome, tương tự như Nga – quốc gia mà Tổng thống Vladimir Putin cũng đang phải đối mặt với lệnh bắt giữ từ ICC kể từ tháng 3 năm 2023. Việc không phải là thành viên của Quy chế Rome có nghĩa là các quốc gia này không công nhận thẩm quyền của ICC đối với công dân của họ.

Phản ứng từ các thẩm phán ICC và ý nghĩa quốc tế

Trước các lệnh trừng phạt từ phía Mỹ, ba thẩm phán của ICC đã đệ đơn kiện vào tháng 6 tại New York chống lại cựu Tổng thống Donald Trump, Thượng nghị sĩ Marco Rubio và Scott Bessent, tố cáo "áp lực ngoài tư pháp". Động thái này cho thấy một cuộc đối đầu pháp lý và ngoại giao đa chiều, nơi các bên đều sử dụng các công cụ pháp lý để bảo vệ lập trường của mình. Đối với cộng đồng người Việt tại Pháp, việc theo dõi những diễn biến này mang ý nghĩa quan trọng trong việc hiểu rõ hơn về cục diện chính trị và pháp lý quốc tế. Pháp, với tư cách là một thành viên chủ chốt của Liên minh Châu Âu và là quốc gia ủng hộ mạnh mẽ luật pháp quốc tế và các thể chế đa phương, có lập trường khác biệt đáng kể so với Hoa Kỳ về vai trò của ICC. Mặc dù sự kiện này không trực tiếp ảnh hưởng đến đời sống hàng ngày của người Việt tại Pháp, nhưng nó phản ánh những căng thẳng toàn cầu có thể tác động đến sự ổn định và trật tự thế giới, qua đó gián tiếp ảnh hưởng đến môi trường sống và làm việc của cộng đồng di dân. Việc hiểu biết về các cơ chế luật pháp quốc tế như ICC giúp cộng đồng có cái nhìn sâu sắc hơn về các vấn đề nhân quyền và công lý toàn cầu, những giá trị mà Pháp và nhiều quốc gia khác trên thế giới đang nỗ lực bảo vệ.